Woningeigenaren beter bestand tegen onverwachte kosten

Steeds vaker blijkt dat niet alleen de hoogte van het inkomen bepaalt hoe financieel weerbaar een huishouden is, maar vooral het vermogen dat is opgebouwd. Spaargeld, beleggingen en het vermogen in de eigen woning maken het verschil tussen huishoudens die een tegenvaller makkelijk opvangen en huishoudens die sneller in de knel komen.

Inkomen is niet het hele verhaal
Twee huishoudens met hetzelfde inkomen kunnen er financieel totaal anders voor staan. De één heeft een spaarbuffer, beleggingen of overwaarde op de woning, terwijl de ander nauwelijks reserves heeft. Dat verschil wordt vooral zichtbaar bij onverwachte gebeurtenissen. Een kapotte auto, hogere energiekosten of tijdelijk inkomensverlies is voor het ene huishouden een lichte tegenvaller, maar kan voor het andere een groot probleem zijn. Vermogen werkt in die situaties als een buffer.

Eigen woning als belangrijkste vermogen
Voor veel Nederlanders vormt de koopwoning het grootste deel van het vermogen. Uit het onderzoek blijkt dat ongeveer 32 procent van de huishoudens vermogen heeft in een geheel of gedeeltelijk afbetaalde woning.

Dat vermogen ontstaat op twee manieren. Huiseigenaren lossen maandelijks een deel van hun hypotheek af, waardoor de schuld langzaam daalt. Daarnaast zijn woningprijzen de afgelopen jaren flink gestegen, waardoor veel huishoudens overwaarde hebben opgebouwd. Dat geld staat niet direct op een rekening, maar draagt wel bij aan een financieel gezonde huishouding.

Huurders bouwen minder snel vermogen op
Voor huurders werkt dit anders. Zij betalen wel woonlasten, maar bouwen daarmee geen eigendom op. Na betaling van de huur is het geld weg, zonder dat daar vermogen tegenover staat. Dat betekent niet dat huurders geen vermogen kunnen opbouwen, bijvoorbeeld via sparen of beleggen. Toch laat het onderzoek zien dat huurders gemiddeld minder financiële buffers hebben en vaker moeite hebben met rondkomen dan huiseigenaren. Daardoor blijft er simpelweg minder ruimte over om vermogen op te bouwen.

Financiële tegenvallers komen harder aan zonder buffer
Het belang van vermogen wordt vooral duidelijk bij grote of onverwachte gebeurtenissen, zoals scheiding, baanverlies, ziekte of plotselinge kosten. Huishoudens met spaargeld, beleggingen of woningvermogen kunnen zulke periodes meestal beter overbruggen. Zij hebben financiële ruimte of kunnen terugvallen op opgebouwde waarde.

Zonder vermogen ligt dat anders. Dan ben je sterk afhankelijk van maandelijkse inkomsten. Als die wegvallen of stijgen de kosten onverwacht, ontstaan sneller problemen. Zelfs relatief kleine tegenvallers kunnen dan grote gevolgen hebben.

Meer ruimte in keuzes
Vermogen is niet alleen goed als buffer, maar biedt ook extra mogelijkheden. Het geeft ruimte om vooruit te kijken en keuzes te maken die anders lastiger zijn. Denk aan het verduurzamen van een woning, een verbouwing of eerder stoppen met werken. Ook een tijdelijke stap terug in uren werken, een opleiding volgen of een eigen bedrijf starten wordt makkelijker als er voldoende financiële ruimte is.

Vaak gaat het in politieke debatten vooral om inkomensverschillen. Dat blijft belangrijk, maar de cijfers laten zien dat vermogen opbouwen ook verschil maakt. Vooral op woongebied wordt dit zichtbaar. Huiseigenaren bouwen via aflossing en waardestijging vaak automatisch vermogen op. Huurders betalen hun woonlasten zonder die vermogensopbouw, waardoor verschillen in de loop van de tijd kunnen groeien.

Heb je vermogen opgebouwd in je woning en wil je weten hoe je dit in kunt zetten, bijvoorbeeld voor een verbouwing of ander doel? Of ben je benieuwd of en op welke manier je in jouw situatie vermogen op kunt bouwen? We kijken graag met je meer.